Son illərdə "davamlı inkişaf", "ekoloji məsuliyyət", "karbon neytrallığı" və "yaşıl iqtisadiyyat" kimi ifadələr şirkətlərin fəaliyyət hesabatlarından çıxaraq reklam kampaniyalarının əsas mövzularından birinə çevrilib. Bu gün demək olar ki, hər sahədə fəaliyyət göstərən şirkətlər özlərini ətraf mühitə həssas və davamlı inkişaf prinsiplərinə sadiq biznes kimi təqdim etməyə çalışırlar. Bəs bu dəyişikliklər həqiqətən həyata keçirilir, yoxsa sadəcə güclü marketinq strategiyasının bir hissəsidir?

Dünyada son illər "greenwashing" – yəni ekoloji məsuliyyət görüntüsü yaratmaq anlayışı daha çox müzakirə olunur. Bir sıra ölkələrdə şirkətlərin "ekoloji təmiz", "karbon neytral" və ya "təbiət dostu" kimi iddiaları artıq ciddi şəkildə yoxlanılır. Məqsəd odur ki, istehlakçılar yalnız reklam mesajlarına deyil, real və sübut olunan nəticələrə əsaslanan məlumat əldə etsinlər.

Bu gün beynəlxalq bazarlarda davamlı inkişaf yalnız imic məsələsi deyil, həm də hüquqi və iqtisadi məsuliyyət hesab olunur. Bir çox ölkələr şirkətlərdən ekoloji iddialarını elmi məlumatlarla və müstəqil audit nəticələri ilə əsaslandırmağı tələb etməyə başlayıb. Çünki aparılan araşdırmalar göstərir ki, bəzi hallarda istifadə olunan "yaşıl" ifadələr real fəaliyyətlə tam uyğun gəlmir.

Moda sənayesi bu istiqamətdə ən çox diqqət çəkən sahələrdən biridir. Bir çox geyim markası təkrar emal olunan materiallardan hazırlanan kolleksiyalar təqdim edir və ekoloji məsuliyyəti ön plana çıxarır. Lakin eyni zamanda sürətli istehsal və yüksək istehlak modeli dəyişməz qalır. Bir neçə "ekoloji məhsul" təqdim etmək ümumi istehsal prosesinin davamlı olması demək deyil. Əsl davamlı inkişaf daha az resurs sərf etmək, tullantıları azaltmaq və məsuliyyətli istehsal prinsiplərini bütün fəaliyyətə tətbiq etməklə mümkündür.

Azərbaycanda da son illərdə bir çox şirkət davamlı inkişaf və ekoloji məsuliyyət mövzularına daha çox diqqət ayırmağa başlayıb. Müxtəlif müəssisələr ağacəkmə aksiyaları keçirir, plastik istifadəsini azaltmaq və enerji səmərəliliyini artırmaq istiqamətində layihələr həyata keçirirlər. Bu addımlar müsbət qiymətləndirilsə də, mütəxəssislər hesab edirlər ki, davamlı inkişaf yalnız kampaniyalarla deyil, uzunmüddətli strategiya və şəffaf hesabatlılıqla ölçülməlidir.

Enerji sektoru da bu sahədə mühüm nümunələrdən biridir. Bərpa olunan enerji layihələrinin sayı artsa da, dünyanın bir çox ölkəsində ənənəvi enerji mənbələrindən istifadə hələ də davam edir. Bu isə yaşıl keçid prosesinin düşündüyümüz qədər sadə olmadığını göstərir. Davamlı inkişaf yalnız yeni layihələr elan etməklə deyil, köhnə istehsal modellərini mərhələli şəkildə dəyişməklə mümkün olur.

Bu prosesdə medianın rolu da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şirkətlərin ekoloji təşəbbüsləri haqqında xəbərlər hazırlanarkən yalnız təqdim olunan məlumatlarla kifayətlənmək yox, onların real təsirini də araşdırmaq vacibdir. Məsələn, həyata keçirilən layihənin nəticələri ölçülürmü, hansı göstəricilər yaxşılaşıb, müstəqil qiymətləndirmə aparılıbmı? Bu suallar cavablandırılmadıqda davamlı inkişaf mövzusu informasiya deyil, reklam xarakteri daşıya bilər.

Əsl davamlı inkişaf daha az istehlak etməyi, resurslardan səmərəli istifadəni, tullantıları azaltmağı və istehsal proseslərini daha məsuliyyətli şəkildə qurmağı tələb edir. Bu dəyişiklik yalnız məhsulun üzərində "ekoloji" sözünü yazmaqla deyil, biznes modelinin köklü şəkildə yenilənməsi ilə mümkündür.

Bəlkə də bu gün verilməli olan əsas sual budur: Davamlı inkişaf həqiqətən gələcək üçün atılan real addımdır, yoxsa şirkətlərin daha müsbət görünməsi üçün qurulan yeni marketinq strategiyası? Bu sualın cavabını isə reklam çarxları deyil, şirkətlərin uzunmüddətli fəaliyyəti və real nəticələri verəcək.